شینا انصاری در هفتمین اجلاس کنفرانس اعضای کنوانسیون تهران در تهران، دریای خزر را یک اکوسیستم بههمپیوسته و میراث مشترک کشورهای ساحلی دانست و تاکید کرد حفاظت از این دریا بدون همکاری منطقهای و اقدامات هماهنگ امکانپذیر نیست. خزر فقط یک پهنه آبی نیست، بلکه زیستگاهی مهم برای گونههایی مانند فوک خزری و ماهیان خاویاری است و زندگی و معیشت میلیونها نفر در کشورهای پیرامون آن به سلامت و پایداری این اکوسیستم وابسته است.
خزر در برابر مجموعهای از تهدیدها
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به تهدیدهای موجود برای دریای خزر گفت آلودگیهای ناشی از منابع خشکی و فعالیتهای دریایی، تخریب زیستگاهها، فشار بر منابع زیستی، تغییرات اقلیمی و نوسانات سطح آب از مهمترین چالشهای پیشروی این پهنه آبی هستند.
انصاری تاکید کرد این چالشها از توان یک کشور خارج است و مقابله با آنها نیازمند همکاری همه کشورهای ساحلی است. از نگاه او، جریانهای آبی، گونههای زیستی و آلایندهها تابع مرزهای سیاسی نیستند و بنابراین نمیتوان برای آینده خزر پنج رویکرد کاملا جداگانه تعریف کرد.
محیط زیست؛ قربانی خاموش جنگها
انصاری بخش دیگری از سخنان خود را به پیامدهای زیستمحیطی جنگ و منازعات اختصاص داد و گفت: در جریان حملات نظامی به ایران طی یک سال گذشته، علاوه بر خسارتهای انسانی و زیرساختی، آسیبهایی نیز به محیط زیست و مناطق حفاظتشده وارد شده است.
او انفجار مخازن سوخت در تهران و آلودگیهای ناشی از آن و همچنین حملات به تاسیسات نفتی در عسلویه را ازجمله مواردی دانست که به گفته وی مصداق اکوساید یا جنایت محیط زیستی محسوب میشوند.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست هشدار داد آثار زیستمحیطی جنگ میتواند بسیار طولانیتر از خود درگیریها باقی بماند و آلودگی آب و خاک، تخریب زیستگاهها و آسیب به زیرساختهای محیط زیستی ممکن است پیامدهایی برای سالها و حتی نسلهای آینده داشته باشد.
پنج کشور، یک اکوسیستم
کنوانسیون تهران در سال ۲۰۰۳ با مشارکت پنج کشور ساحلی دریای خزر شامل جمهوری آذربایجان، ایران، قزاقستان، روسیه و ترکمنستان شکل گرفت و چارچوب حقوقی مشترکی برای حفاظت از این اکوسیستم ایجاد کرد. انصاری با اشاره به بیش از دو دهه همکاری کشورهای ساحلی گفت همکاریها تاکنون حوزههایی مانند مقابله با آلودگی نفتی، کنترل آلایندههای ناشی از منابع خشکی، حفاظت از تنوع زیستی و ارزیابی اثرات محیط زیستی فرامرزی را دربر گرفته است.
او خواستار عبور از مرحله تعهدات کلی و حرکت به سمت اقدامات عملی شد؛ از جمله ایجاد پایگاههای داده مشترک، هماهنگی در پایشهای منطقهای، پیشگیری از بحرانهای زیستمحیطی و آمادگی مشترک برای مقابله با حوادث آلودگی.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست استفاده از فناوریهای نوین را یکی از ابزارهای مهم برای حفاظت از خزر عنوان کرد. به گفته او، سنجش از دور، پایش ماهوارهای، سامانههای هوشمند محیط زیستی، مدلسازی اکولوژیک و پایگاههای داده مشترک میتوانند امکان شناسایی سریعتر تغییرات و تهدیدهای زیستمحیطی را فراهم کنند.
انصاری همچنین به لازمالاجرا شدن پروتکل ارزیابی اثرات محیط زیستی فرامرزی در نوامبر ۲۰۲۵ اشاره کرد و آن را عاملی برای تقویت همکاری کشورهای ساحلی در بررسی آثار پروژههایی دانست که پیامدهای آنها از مرزهای یک کشور فراتر میرود.
توسعه اقتصادی در کنار حفاظت از محیط زیست
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست تاکید کرد که توسعه اقتصادی و حفاظت از محیط زیست در تضاد با یکدیگر نیستند و توسعه پایدار باید متناسب با ظرفیت اکولوژیک طبیعت و منافع بلندمدت منطقه دنبال شود.
او بر نقش دانشگاهها، مراکز پژوهشی، سازمانهای مردمنهاد و جوامع محلی در تصمیمگیریهای مرتبط با خزر تاکید کرد و گفت: جمهوری اسلامی ایران آمادگی دارد همکاری خود را با کشورهای ساحلی، دبیرخانه کنوانسیون تهران، برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد و نهادهای علمی و منطقهای گسترش دهد. پنج کشور ساحلی با وجود مرزهای سیاسی متفاوت، در برابر سرنوشت یک اکوسیستم مشترک قرار دارند و حفاظت از خزر نیازمند اقدام هماهنگ، داده مشترک و تصمیمگیری مبتنی بر علم است.
دیدگاهی وجود ندارد.